Bir lisanssız elektrik üretim tesisinin şebekeye verdiği ve şebekeden çektiği elektriğin her saat için ayrı ayrı karşılaştırılmasıdır.

Bu örnekte 30 kWh üretim tüketimle eşleşir; kalan 70 kWh ihtiyaç fazlası olarak şebekeye verilir. Akşam şebekeden çekilen elektrik, öğlen oluşan bu fazla üretimle doğrudan mahsuplaşmaz.

Aylık sistem, ay içindeki üretim ve tüketimi geniş bir zaman aralığında dengeleyebiliyordu. Gündüz üretilen elektrik gece tüketimiyle eşleşebiliyor; şebeke ekonomik açıdan bir tür sanal depolama alanı gibi çalışıyordu.

Saatlik mahsuplaşmada gündüz şebekeye verilen elektrik ile gece şebekeden alınan elektrik iki ayrı işlem haline gelir. Bu yüzden artık yalnızca toplam üretim ve tüketim değil, ikisine ait zaman profili önemlidir.

Düzenleme genel olarak 12 Mayıs 2019 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu almaya hak kazanan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız üretim tesisleri ile Yönetmeliğin ilgili hükümlerindeki belirli tesisleri kapsıyor. Mesken aboneliklerinde aylık mahsuplaşma devam ediyor.

Bir tesisin statüsü; çağrı mektubu tarihi, abone grubu, bağlantı biçimi, kabul tarihi ve üretim-tüketim tesislerinin konumuna göre ayrıca incelenmelidir. Dolayısıyla “bütün çatı GES’ler aynı sisteme geçti” şeklinde genel bir kabulle karar verilmemelidir.

2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle mahsuplaşma sistemi yeniden düzenlendi. Saatlik mahsuplaşmaya ilişkin hükümler 1 Mayıs 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.

5 Mayıs 2026 tarihli ve 33244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan usul ve esaslar ise hesaplama, veri aktarımı ve operasyonel süreci belirledi. İşlemler EPİAŞ’ın Lisanssız Üretim Modülü üzerinden yürütülüyor.

Hayır. Fakat yatırımın doğru boyutlandırılmasını çok daha önemli hale getirir. Çatı GES elektrik maliyetini azaltma, enerji fiyat riskini sınırlama ve emisyonları düşürme değerini koruyor.

Yeni dönemin temel sorusu: Üretilen elektriğin ne kadarı, üretildiği saat içinde işletme tarafından kullanılabiliyor?

Yüksek yıllık üretim tek başına yüksek tasarruf anlamına gelmez. Üretimin işletme tüketimiyle saatlik olarak eşleşmemesi, beklenen finansal performansın oluşmasını engelleyebilir.

İşletmenin kendi ürettiği elektriği aynı saat içinde kullanması, çoğu durumda elektriği şebekeye verip daha sonra yeniden satın almasından daha değerlidir. Öz tüketim; şebekeden alınan enerji miktarını ve buna bağlı toplam maliyeti azaltır.

İhtiyaç fazlası enerji ise mevzuattaki satış ve fiyatlandırma mekanizmasıyla değerlendirilir. Bunun ekonomik karşılığı, işletmenin şebekeden satın aldığı elektriğin toplam maliyetiyle aynı olmayabilir.

Bir fabrikanın günlük tüketimi ve GES üretimi ayrı ayrı 2.000 kWh olsun. Toplamda tam denge varmış gibi görünür. Fakat GES gündüz 2.000 kWh üretirken fabrika aynı saatlerde yalnızca 800 kWh tüketiyorsa 1.200 kWh şebekeye gider. Fabrika akşam ve gece tekrar 1.200 kWh satın alır.

Aylık veya günlük toplamlar eşit olsa da ekonomik sonuç eşit değildir. Aynı kurulu güce sahip iki tesis, farklı çalışma saatleri nedeniyle tamamen farklı geri dönüş süreleri oluşturabilir.

Gündüz saatlerinde düzenli ve yüksek tüketimi bulunan işletmeler üretimin daha büyük bölümünü aynı anda kullanabilir. Örneğin:

• gündüz vardiyasında çalışan üretim tesisleri,
• soğutma ve iklimlendirme yükü yüksek işletmeler,
• lojistik ve soğuk hava depoları,
• oteller, hastaneler ve alışveriş merkezleri,
• gündüz şarj edilen elektrikli araç ve forklift filoları,
• sürekli çalışan pompa, kompresör ve proses sistemleri.

Akşam veya gece ağırlıklı çalışan, hafta sonu duran ya da mevsimsel üretim yapan işletmelerde üretim-tüketim uyumu daha dikkatli analiz edilmelidir.

Birçok sanayi tesisi hafta içi yüksek tüketim yaparken hafta sonu üretimi azaltır veya durdurur. GES ise güneş olduğu sürece üretmeye devam eder. Yalnızca hafta içi verilere göre yapılan kapasite hesabı, özellikle yaz aylarında yüksek ihtiyaç fazlası oluşturabilir.

Fizibilitede hafta içi–hafta sonu, yaz–kış, vardiyalı–vardiyasız çalışma, bakım duruşları, resmî tatiller ve mevsimsel üretim değişimleri ayrı ayrı görülmelidir.

Hayır. Fatura toplam tüketimi gösterir ancak tüketimin gün içinde hangi saatlerde gerçekleştiğini söylemez. Sağlıklı bir analiz için tercihen son 12 aya ait saatlik tüketim verisi gerekir.

• Saatlik ve mevsimsel tüketim profili
• Vardiya ve hafta sonu çalışma düzeni
• Çatı yönü, eğimi ve gölgelenme koşulları
• Saatlik GES üretim simülasyonu
• Elektrik tarifesi ve satış mekanizması
• Öz tüketim ve ihtiyaç fazlası enerji oranları

Bu veriler olmadan önerilen kapasite, mühendislik hesabından çok genel bir tahmin olarak kalır.

Kurulu güç hemen değiştirilemese bile tüketim üretim saatlerine yaklaştırılabilir. Enerji yoğun prosesler, pompalar, kompresörler, soğutma sistemleri ve araç şarjları güneş üretiminin yüksek olduğu saatlere planlanabilir.

Uygun tesislerde termal depolama, ön soğutma/ön ısıtma, vardiya optimizasyonu, hava tahminine dayalı yük yönetimi ve batarya seçenekleri birlikte değerlendirilir. Amaç üretimi artırmak değil, mevcut üretimin işletme içinde daha yüksek oranda kullanılmasını sağlamaktır.

Hayır. Batarya her tesis için otomatik çözüm değildir. Yatırım maliyeti, çevrim kayıpları, kullanım ömrü, güvenlik, bakım ve mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

Bazı işletmelerde yükü gündüze taşımak veya termal depolama kullanmak bataryadan daha ekonomik olabilir. Karar için ihtiyaç fazlasının miktarı ve saatleri, bataryanın yıllık çevrim sayısı, pik güç azaltma potansiyeli ve geri dönüş süresi hesaplanmalıdır.

Her zaman değil. Bazı işletmelerde düşük kurulu güç daha yüksek öz tüketim ve daha kısa geri dönüş sağlarken, bazı işletmelerde çatının tamamını kullanmak hâlâ ekonomik olabilir.

Düşük kapasite–yüksek öz tüketim, dengeli kapasite–sınırlı ihtiyaç fazlası, yüksek kapasite–yüksek satış, yük kaydırmalı işletme, depolamalı sistem ve gelecekteki tüketim artışı senaryoları karşılaştırılmalıdır.

Doğru soru “Bu çatı kaç MW alır?” değil, “Bu işletme ekonomik olarak kaç MW kullanabilir?” sorusudur.

Hayır. Saatlik mahsuplaşma sonrasında oluşan ihtiyaç fazlası üretim, ilgili mevzuat çerçevesinde şebekeye verilebilir ve bedelli üretim sınırları içinde değerlendirilir.

Ancak satış değeriyle şebekeden satın alınan elektriğin toplam maliyeti aynı olmayabilir. Yıllık bedelli üretim limiti ile YEKDEM’e bedelsiz katkı oluşturabilecek miktarlar proje özelinde kontrol edilmelidir.

1. Saatlik yük profili: İşletmenin ne zaman ve ne kadar elektrik tükettiği çıkarılır.

2. Saatlik üretim simülasyonu: Çatı, panel yönü, eğim, gölgelenme, inverter ve ışınım verileriyle üretim tahmini hazırlanır.

3. Üretim-tüketim eşleştirmesi: Her saat için öz tüketim, şebekeye verilen enerji, şebekeden alınan enerji, tasarruf, satış geliri ve geri dönüş süresi hesaplanır.

Böylece yatırım, yalnızca panel kapasitesi üzerinden değil işletmenin gerçek enerji davranışı üzerinden tasarlanır.

Çatı GES’i yalnızca elektrik üreten bir kurulum olmaktan çıkarıp işletmenin vardiya yapısı, prosesleri ve enerji yönetimiyle birlikte düşünülmesi gereken bir altyapıya dönüştürüyor.

Panel kurmak hâlâ önemli. Fakat üretilen elektriğin ne zaman ve nasıl kullanılacağı artık panel kapasitesi kadar değerli.

Zerbon, çatı GES yatırımını yalnızca kurulu güç ve yıllık üretim üzerinden değerlendirmez. Saatlik tüketim, operasyon saatleri, üretim süreçleri ve gelecekteki enerji ihtiyacı birlikte analiz edilir.

Farklı kapasite senaryoları karşılaştırılır; öz tüketim, ihtiyaç fazlası ve yatırım geri dönüşü hesaplanır. Gerekli durumlarda yük kaydırma, vardiya optimizasyonu, termal kullanım, elektrikli araç şarjı, depolama ve mevcut GES performansı aynı sistem içinde ele alınır.

Amaç yalnızca daha fazla elektrik üretmek değil, üretilen enerjiden daha yüksek ekonomik değer elde etmektir.